trafik sigorta sorgulama ve balkanlar bilgilerimiz
(anne tarafından Çar Mihail, II. İvan Asen'in torunu sayılır) ile Vidj^| hanedanının birleştiğini düşünüyorlardı.
Tahta yeni çıkan Bulgar çarı, kısa süre önce Bizans’ın aldığı Tunca nei,^ Karadeniz arasındaki bölgeleri ele geçirmede acele etmiştir. Bizans-Bulga, cadelesi, 1324 yılında imzalanan barış anlaşması ile sonuçlanmış ve lll,|i|jj Bizans İmparatoru III. Andronikos'un kız kardeşi ile evlenmiştir.
Bu anlaşma gereği Mihail Şişman, Bizans iç savaşında ilk önce Andronikos’u, dedesi II. Andronikos'a karşı destekledi. Fakat 1327yılıH(İ3ij.. değiştirerek İstanbul’a Bulgar-Tatar karışımı bir yardımcı kuvvet yolladı,/jjjj 24 Mayıs 1328 yılında şehri ele geçiren III. Andronikos ile, artan Sırp tehlifes, karşı tekrar ittifak yaptı.
Bu tarihten itibaren Bizans ve Bulgaristan, Sırbistan’a karşı ortak miioi lede bulundular. Ancak 28 Temmuz 1330 tarihinde Velbujd (KöstendilJdaSf, ordusu ile Bizans-Bulgar ordusu arasında Balkan milletlerinin kaderinılelî dönüm noktası olarak kabul edilen bir savaş gerçekleşti. İdaresini III. Slt^ Deçanski ve oğlu IV. Stefan Duşan’ın yaptığı ve içinde Alman ve İspanyolûcrıs askerlerin de bulunduğu 15000 kişilik Sırp ordusu, liderliğini Bizansİmpaıate III. Andronikos'un ve Bulgar Çarı Mihail Şişman’m yaptığı aynı sayıdaldoıi nun buluşmasına fırsat verilmeden Bulgar ordusu Sırplar tarafından yokdit Bizans imparatoru sınırlarına geri çekilmek zorunda kalırken yaralananBüIjt Çarı Mihail Şişman öldü.
Bu savaştan sonra Sırp hakimiyeti sadece Makedonya’ya değil, tüm Balkanln yayıldı. İttifak halinde dahi Bizans ve Bulgarlar artık Sırp ordularını dunIrf mıyordu. Deçanski, Bizans ile mücadelesinde Bulgar Devletini kontrolü alüıi tutmak istiyordu. Bu amaçla kız kardeşi Anna'nın oğlu İvan Stefan’ı 1330yılif da Tırnova’nın tahtına getirdi. Fakat Bulgaristan’daki bir grup boyarındeSf ğini alan Mihail Şişman’ın yeğeni İvan Aleksandır, 1331 yılının başındaB# Devletinin başına geçti. Sırbistan’da ise Deçanski ani bir şekilde oğlu Duşanik çatışmaya girişti. Stefan Duşan babasını hapsederek 1331 yılında tahta çıktı
Stefan Duşan babasından farklı olarak Mihail Şişman’ın yerine çar seçile İvan Aleksandır’la barış yoluyla anlaşmak istiyordu. Aynı şekilde İvanAleksarii da Mihail Şişman’dan farklı olarak Bizans ile değil, Stefan Duşan ile ittilakitı" mayı tercih etti. Bu ittifak Duşan’ın, İvan Aleksandır’ın kız kardeşi Helena" evlenmesiyle 1332 yılından sonra gerçekleşti. Çünkü Duşan, Bizans'a karşı»-
BALKANLAR EL KİTABI |245
cadelesinde Bulgaristan’ı rakip değil, müttefik görmek istiyordu. Bundan dolayı puşan, Bulgaristan'ın bağımsızlığına ya da zayıflatıl masına yönelik herhangi bir tiarekete hiçbir zaman girişmedi.
1331 yılının sonundan itibaren de Makedonya'da Sırp akınları başladı, puşan’ın tutumundan rahatlayan İvan Aleksandır, Karadeniz kıyısında bulunan Mesemvria ve Ahyolu’nu aldığı gibi, kıyı ile Tunca nehri arasında kalan bölgeyi de ele geçirerek bunu Bizans’la yaptığı 1332 anlaşması ile kabul ettirdi.
trafik sigorta sorgulama 1341-47 yılları arasındaki Bizans iç savaşında İvan Aleksandır, loannes Kantakuzenos karşısında V. loannes Paleologos'u destekledi. Bunun sonucunda Rodop Sıradağlarının güneyindeki bazı şehirler ile Filibe’yi ele geçirdi. Daha sonra da Bizans'a karşı Türklerle ittifak yaparak Karadeniz sahillerinde bazı kaleleri ele geçirdi. Takriben 1360 yılında İvan Aleksandır’ın ilk eşinden olma oğlu İvan Sratsimir’i Vidin bölgesinin idarecisi yaptı ve diğer oğlu İvan Şişman’ı Tırnova’daki tahtın varisi ilan etti. Bu paylaşım uygulamada Bulgar Krallığı ikiye ayrılmasına neden oldu. Hatta fiiliyatta II. Bulgar Krallığının sona erdiğini ve bundan sonra iki farklı siyasi oluşum yani Tırnova Bulgar Krallığı ve Vidin Prensliği olarak karşımıza çıktığını söyleyebiliriz.
trafik sigorta sorgulama Biri Tırnova, diğeri Vidin’de hüküm süren iki kardeş birbirine düşman kesildiler. Bu tavırlarından Osmanlı tehlikesi karşısında bile vazgeçmediler. İvan Stratsimir de kardeşi gibi "Bulgar çarı" unvanını kullanıyordu. Aynı zamanda kendisini "Bulgarların ve Greklerin çan” olarak adlandırıyordu. Böylece babasının kararına tepkisini göstermiş oluyordu. Vidin’e yerleşen İvan Stratsimir, burada kültürel faaliyetlerde bulunmuş ve Tırnova ile edebiyat alanında rekabet etmek için prensliğinde edebiyat faaliyetlerini canlandırmaya çalışmıştır.
Bu konuda 1360 yılında kaleme alınan Bdinski Sbronik [Vidin külliyatı) güzel bir örnektir. Ayrıca İvan Stratsimir, Vlahlara ülkesiyle ticaret yapmaları için izin vermiştir.
Zaten zayıflamış olan Bulgar Krallığı, iki kardeş arasında topraklarının pay-laşünlmasıyla daha da zayıf düşecektir. Bundan sonra Bulgar Devleti Bizans’a karşı sürekli toprak kaybetti. 1364 yılında Ahyolu BizanslIların eline geçti. 1366 yılında t/n/on görüşmelerinden Bulgaristan yolu ile dönen Bizans İmparatoru V. loannes Paleologos, İvan Aleksandır tarafından Bulgar topraklarında alıkonul-du. Bundan dolayı çıkan savaşta imparatorun Latin kuzeni Amadee de Savoie, donanması ile Karadeniz sahillerine gelmiş, hem imparatoru kurtarmış, hem Mesemvria ve Süzebolu'yu bir daha Bulgaristan'ın eline geçmemek üzere Bizans topraklarına katmıştır.
2 Temmuz 1365 yılında Macarlar Vidin'i ele geçirdi. Sratsimir, Vidin’i ancak Macarların hakimiyetini tanıdıktan ve Macar kralının vasalı olduktan sonra 1370 yılında tekrar alabildi. Macarların desteğini alan Sratsimir, Vidin’de babasından
bağımsız olarak hareket etti ve kiliseyi Tırnova patrikliğinden ayırg patrikliğine bağladı.
Bulgaristan'ın bölünmesi, sadece iki kardeşin Tırnova ve Vidin'(jj|^ hareket etmelerinden ibaret değildi. Yukarıda bahsettiğimiz Gagana
XIV.ydizyılın ikinci yarısında önce başkenti Kaliakra, daha sonra da Varuj'*^. üzere bağımsız bir Oğuz devleti kurmuşlardı. Bu devlet önce Balik(i3^A ve daha sonra bölgeye adını veren Dobrotiç (1346-1354] taralından miştir. Dobruca Despotluğu 1365 yılından itibaren siyasi olarak Bulgar, ayrılmıştır. Tıpkı Vidin Despotluğu gibi Dobruca Despotluğu da |(i| ^ Tırnova’dan ayırarak İstanbul patrikhanesine bağlamıştır
17 Şubat 1371’de İvan Aleksandır öldüğü zaman Bulgaristan Tırnovar,j, Vidin ve Dobruca Despotluğu olarak üçe ayrılmıştı yani OsmanlılarbutopuJ ra geldiklerinde parçalanmış bir Bulgaristan’la karşılamışlardı.
İvan Aleksandır’ın ölümünden sonra İvan Stratsimir, Tırnova Bulgaristaj'mij kesin olarak ayrılarak bağımsızlığını ilan etmiştir. Vidin kilisesini de Tınm Patrikliğinden ayırarak İstanbul Patrikhanesine bağlamasını sağlamıştır.Aju, bağımsız olduğunu göstermek için adına para bastırmıştır.
1370-1396 yılları arasındaki dönem, II. Bulgar Krallığının parçalanoi Vidin ve Tırnova Prenslikleriyle Dobruca Despotluğu ve diğer siyasi oluşumlj; OsmanlI hakimiyetine girdiği dönemdir. Bu dönem kendi içerisinde ikievtK ayrılmaktadır ve Halil İnalcık'ın belirlediği Osmanh fetih metotlarıyla paraleli arz etmektedir. 1370-1377 yılları arasındaki evre Bulgaristan’dakisiyasiıt şumların Osmanh vassah haline geldiği ilk aşamaya tekabül etmektedir, ife evre 1377-1396 yılları arasını kapsar ve yerel idareci ve asil sınıfin tasSyesş le bu topraklar üzerinde doğrudan Osmanh kontrolünün kurulduğu aşamıt Her en kadar Bulgar tarihçileri Bulgaristan’ın OsmanlIlar tarafından fethedılJj tarihe dair farklı görüşler öne sürseler de, 1396 yılında Vidin Prensliğine»; vermekle 1. Beyazıt (1389-1402) Bulgarların elinde bulunan bütün toprallr Osmanh Devleti sınırlan içerisine dahil etmiştir. Böylece 11. Bulgar I bütün varislerine ve kalıntılarına son verilmiştir.
KAYNAKLAR
trafik sigorta sorgulama Andreev, Y., Bügarskite Hanove i Tsare (VII-XIV v.), Sofya 1987.
The Alexiad of Arma Comnena, İngilizceye çev. E. R. A. Sevvier, PenguinBoo^ 1969.
Atiya, A. S., The Crusade ofNicopolis, Londres, 1934.
Banescu,N., "La question de Paristrion", Byzantion, VIII (1933), s. 2 7 7-308
BALKANLAR EL KİTABI 247
trafik sigorta sorgulama ganescu, N., Un probleme d'histoire mediğvale. Creation et caractâre du second empire bulgare, Bucarest 1942
Bdinski, I, "Pohvalno slovo za Sv. Filoteja", Tırnovska knijovna şkola, Sofya 1996. Bcrnard, R., "La prise de Târnovo par les Turcs et l’eKil du patriarche Eutyme », MelangesIvan Dujcev, Paris 1979, s. 27-39.
Bojilov, I, Familiyata na Asenevtsi (1186-1460) : genealogiya i prosopografiya, Sofya 1994.
Bojilov, I. - Vera Mutafçieva, K. Kosev, S. Grinçarov, Istoriya na Bılgahya, Sofya 1994.
DeClari, R., La conguete de Constantinople, çev. P. Charlot, Paris 1939.
Dinekov, P. - K. Kuev, D. Petkanova, Hristomatiya po starobılgarska literatura, Sofya 1978.
Duyçev, I., "La date de la revolte des Asenides ", Medioevo bizantino-slavo, c. 1, Roma 1965
Duyçev, I., "II francescanesimo in Bulgaria nei secoli XIII e XIV", Medtevo-byzantino-slavo, c. I, Roma 1965, s. 394-424.
Ferdinandy, M. de, "Ludvvig I. von Ungarn (1342-1382)", Südostforschungen, 31 (1972), pp. 65-80.
Filov, B., "Londonskoto Evangelie na İvan Aleksandra i negovite miniatüri", Spisanie na bılgarskata akademiya na naukite, kn. XXXVIII/20 (1929), s. 1-32+3 resim.
Fine, ]., The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from theLate Twelfth Century totheOttoman Conguest, Michigan 1994.
Georges Pachymeres, Relations historigues, yayma haz. A. Failler ve Fransızcaya çev. Vitalien Laurent, c. I, Paris, 1984. üorgiiAcropolitae Opera, rec. A. Heinsberg, c. 1, Lipsiae 1903.
Ceorgiev, E., Literaturata na vtorarata bılgarska dırjava, Literaturata na XlII-ti vek, c. 1, Sofya 1972.
Ceorgiev, SV, “Pismata na latinskiya imperator Henriha kato izvor za bılgarskata istoriya", Sbornik vpamet na Profesör Petır Nikov, Sofya 1940, s. 115-125. Cûzelev, V, "İz istoriyata na Bılgariya prez 1358-1365 g.", Istohçeski pregled, 30/3 (19 75), s. 102-110.trafik sigorta sorgulama
