trafik sigorta sorgulama ve balkanlar bilgiler
1246 yılında 1. Kaliman Asen öldürülmüş, yerine yine reşit olmayanl|.||f. Asen (1246-1256} çıkarılmıştır. 1247 yılında uzun süreden beri Macaıij. Bulgarlar arasında tartışmalı bölgeler olan Belgrat ve Braniçevebolgeleıiteit; Macarların eline geçmiştir. Aynı zamanda Bulgar Krallığı güney-batıtopnUf nı İznik İmparatoru loannes Vatatzes (1222-1254} lehine yitirmeye başljtj tır. Bu
II. Mihail Asen, kuzeni II. Kaloman tarafından 1256 yılında öldürûlmûf' Tahta geçen II. Kaloman'ın hükümdarlığı bir yıl sürmüş olup suikasta
BALKANLAR EL KİTABI İ241
gitmiş ve yerine Konstantin Tih-Asen (1257-1277) Bulgar çan olmuştur. Aslında Konstantin, II. Bulgar Krallığını kuran Asen ailesine mensup değildir. Ancak kendini bu aileden olduğunu göstermek için bir takım girişimlerde bulunmuştur. Öncelinde tahta çıkınca Asen adını almış ve ikinci aşamada da 11. İvan Asen'in torunu ile evlenmiştir. Böylece hükümdarlığının ilk yıllarında mücadele etmek zorunda kaldığı tahtın müddeisi boyar Miço ile eşit konuma gelmiştir. Miço, 1263 yılında Mesemvria ve bazı Karadeniz kalelerini Bizans’a teslim ederek İstanbul’a sığınmıştır. 1265 yılının başında Tatar ordularının yardımı ile Çar Konstantin, Bizans’ın Trakya’daki topraklarına saldırmıştır. Vlll. Mihail Paleologos kendisini bu saldırı sırasında esaretten zor kurtarmıştır. Çar Konstantin Tih döneminde Bulgarlar, Anadolu Selçuklu Türklerini yakından tanıma imkanı bulmuş, 1264-65 yılında Bizans İmparatoru tarafından tutsak edilmiş olan İzzettin Keykavus’un yardımına giden Altın Orda Hanı Berke’yi (1257-1266) desteklemişlerdir.
1060 yılında bir Türk kavmi olan Uz (Tork)’lar Rus baskısı neticesinde Tuna'yı geçerek Peçeneklerin, İlkbulgarlann kalıntılarının ve Kumanların da bulunduğu Dobruca bölgesine yerleşmişlerdir. 1261 yılında Vlll. Mihail Paleologos, Moğolların önünden kaçan Selçuklu Sultanı İzzetin Kaykavus’un ve maiyetindekilerin Dobruca’ya yerleşmelerine müsaade etmiştir. Dobruca’ya gelen İzzetin Keykavus, buradaki halkı 1263 yılında (Hıristiyanlaşmış Peçenek, Uz ve Kuman) idaresi altına alarak yeni bir devlet kurmuştur. Bu devletin amacı, Bizans sınırını yabancı saldırılara karşı korumak ve Tırnova’daki Bulgar çarı Konstantin Tih’in emellerine engel olmaktı. İzzetin Keykavus’a Sarı Saltuk ile birlikte gelen 30-40 Türkmen obası da katılmış ve Bizans tarafından Dobruca’ya yerleştirilmiştir. 1265'de İzzetin Keykavus, Bizans esaretinden Berke Han tarafından kurtarılıp Altın Orda Hanlığına götürülmüştür. Muhtemelen Dobruca’da bulunan bazı Selçuklu Türkleri de kendisine katılmıştır. 1280 yılına doğru Sarı Saltuk’la birlikte bunların bir kısmı Dobruca’ya geri dönmüş ve 1304 yılında Sarı Saltuk’un ölümü ile Anadolu’ya göç edenler olduysa da, bölgede kalanlar dinlerini unutarak Hıristiyanlaşmışlardır Bugün Gagauz olarak bilinen Hıristiyan Türklerinin etnik köken itibariyle Selçuklu Türklerinin Dobruca’da karşılaştıkları diğer Türk kavimleri (Uz, Kuman, Peçenek ve llkbulgarlarla) ile karışmaları neticesinde ortaya çıkmışlardır
XIII. yüzyılın altmışlı yıllarında Bulgaristan ile Macaristan arasındaki ilişkiler son derece gerginleşmiştir. İki devlet arasında Sırp Despotu Yakov Svetoslav’ın toprakları bulunuyordu. Yakov, iki devlete olan yakınlığından faydalanarak bazen Macarların, bazen de Bulgarların tarafını tuttu. Konstantin, Vlll. Mihail’in yeğeni ile evlendiği taktirde Mesemvria ve Karadeniz kalelerini kendisine iade edeceği sözü üzerine, Bizans imparatorunun yeğeni Maria ile evlenmiştir. Bunun üzerine Despot Yakov Svetoslav, eski hükümdarlık hanedanı (Asenler) ile akrabalığı
yitiren II. Bulgar Krallığı, 1277'de bir köylü ve domuz çobanı olan İvayi^ birinin önderliğinde küçük bir ordu ile harekete geçerek Altın Ordafj. yenilgiye uğratmış ve Tırnova’yı kuşatmıştır. İvaylo’nun ordusu gittikççj^^ ve Bizans’ı endişelendiriyordu. Hatta Çar Konstantin Tih’in öldürülmesi ordusu da İvaylo'ya katılmıştır. 1278 yılında İvaylo (1277-1280J, Kons^^' dul eşi ile evlenerek Bulgar çarı olmuştur. İvaylo ve Çariçe Maria'nın ev|f|.|. si ile Vlll. Mihail'in tahtın yasal varislerini tahrik etme planı pusuyadûşu.' 1278 yılında Bizans komutanı Mihail Glava Tarhaniotes, İvaylo'ya karşı düzenler ve bu sefer sırasında Preslav, Lofça, Vidin ve hatta bütün Tunaovjj, ele geçirir. Bu olaylardan Manuel Philes'in bir şiirinde bahsedilmektedir.
Bu tarihlerde XIV. yüzyıl Bulgar tarihine damgasını vuracak Şişmanailest, kurucusu Kuman asıllı Şişman, büyük ihtimal Vidin’de bağımsızlığını ilanın hazırlıkları yapmaktaydı. 1287 yılı civarında Şişman’dam, Sırp başpis^ Danilo geniş topraklara sahip zengin bir prens olarak bahsetmektedir. Aslmj Şişman da Kudelin ve Orman kardeşler gibi Kuman asıllıydı ve büyük ilıtit; Tatarlarla iyi ilişkiler içerisindeydi.
İvaylo’nun Altın Orda Hanlığı ile savaştığı bir anda, Bizans ordııt Bulgaristan'a girerek 111. İvan Asen’i Bulgar tahtına oturtmuşlardır. Böyfe Bulgaristan, bir tarafta Altın Orda Hanlığına karşı savaşan bir çarla, diğertaıi ta Tırnova'da çarlık tahtına oturan başka bir çarla karşı karşıya kalmıştr.Fıt Tırnova’da Georgi Terter tarafından yapılacak darbe söylentileri, III. İvante Tırnova'dan kaçıp Bizans’a sığınmasına sebep olmuştur. Bu arada Altın Oıt Hanlığına sığınan İvaylo öldürülmüştür. Bulgar tahtının bu şekilde iki başlılık kurtulması üzerine, yine Kuman asıllı olan 1. Georgi Terter (12 8 0-1292] Bulp çarı olmuştur. 1. Georgi Terter döneminde Bulgar Devleti daha da zayıf dûşm: ve boyarlar arasında bölünmüştür.
İvaylo'nun isyanı, Konstantin Tih’in ölümü, 111. Asen'in Bulgar tahtına cûIk Tatar ve Bizans saldırıları, Tırnova’daki Bulgar Krallığında aşağı-yukandöıtf' sürecek olan bir savaş dönemini başladır. 1280 yılında 1. Georgi Terter'inB# tahtına geçmesiyle Tırnova’daki gerginlik ortadan kalkar. Ancak aynı zamafi Şişman’m, Kudelin'in, Smilets’in ve Eltimir’in kurduğu prenslikler varlığını® düreceklerdir. Tatarların himayesinde Tırnova çarına düşman bağımsız pn» liklerin kurulması 11. Bulgar Krallığının parçalanmasına ve büsbütün zayıfla# sına yol açacaktır. Bu tarihten itibaren Osmanh hakimiyetinin kurulduğu 13^ yılına kadar Bulgaristan çeşitli küçük siyasi oluşumlar arasında parçalanmışla vaziyette varlığını sürdürecektir.
BALKANLAR EL KİTABI |243
XIII.yüzyılın seksenli yıllarında Sırbistan, Makedonya'da harekete geçmiş ve Velbujd (Köstendil), Tetovo ve Üsküp bölgelerini ele geçirmiştir. Sırp istilası, II. Bulgar Devletini Bizans’a yakınlaştırmış ve Georgi Terter'in oğlu Svetoslav, Bizans asil ailelerinden biri ile evlendirilmiş ve babasının iktidarına müşterek olmuştur.
1284 yılından sonra, Bulgaristan, Altın Orda Hanlığının hakimiyetini tanımış, 1292 yılında ise Georgi Terter, Nogay Han'ın (1267-1299) güvenini kaybettiği için tahtan feragat etmek durumunda kalmıştır. Nogay Han, Bulgar tahtına Smilets’i (1292-1298) oturtmuştur. Smilets, II. Andronikos Paleologos’un (1282-1328) yeğeni ile evli olduğu için Bizans’la olumlu ilişkiler sürdürmüş, ancak bundan dolayı Bulgar boyarları tarafından dışlanmıştır. Smilets, 1298 yılında ölmüş ve iktidarı dul eşi ele geçirmiştir. Smilets’i kardeşleri Voysil ve Radoslav,
Bulgar tahtı üzerine hak iddia etmişlerdir. Smilets’in eşi, Krm’ın hakimi Eltimir’i yanına çekmeyi başarmış, ayrıca geleceğini sağlama bağlamak üzere Sırp kralı II. Stephan Uroş Milutin’e evlilik ve çeyiz olarak bütün Bulgaristan’ı teklif etmiştir.
Ancak Bizans’ın araya girmesi sonucunda II. Stephan, II. Anronikos’un torunu ile evlenmeyi yeğlemiştir.
1297-1299 yılları arasında Altın Orda Hanlığı, Nogay ve Tokta Hanların (1291-1312) taht mücadelesi ile çalkalanmıştır. Bu mücadelede 1299 yılında Nogay Han yenilmiş ve oğlu Çaka, Tuna’nın güneyine kaçmak zorunda kalmıştır.
Çaka, 1. Georgi Terter’in damadı olarak Tırnova tahtı üzerinde hak iddia edebileceğini düşünerek adamları ile birlikte Bulgaristan’ın başkenti Tırnova’ya doğru hareket etmiştir. Tatar topraklarına beraberinde Smilets’den kaçıp sığınan I.
Georgi Terter’in oğlu Todor Svetoslav’ı da getirmiştir. Todor Svetoslav, Tırnova boyarlarını ikna ederek Çaka’yı tahta oturtmuştur. Ancak Svetoslav (1300-1322) bir süre sonra Çaka’yı yakalatarak öldürtmüş ve yerine kendisi geçmiştir. Altın Orda Han’ı Tokta’ya Çaka’nm kesilmiş başını gönderen Svetoslav, karşılığında Altın Orda Hanlığının elinde bulunan bugünkü Besarabya topraklarını geri almıştır. Todor Svetoslav ile Bulgar Devleti yeniden kuvvetlenmeye başladı ise de, VidinveKrın Despotlukları bağımsız olmayı sürdürmüşlerdir.
1307yılında Bulgarlarla Bizans arasında barış imzalanmış ve bu barış on beş yıl sürmüştür. Bu dönem barış dönemi olduğu için, vuku bulan olaylar hakkında Bizans kaynakları susmaktadır. 1322 yılında Todor Svetoslav’ın ölmesi ile II. CeorgiTerter, tahta çıkmış, ancak 1323 yılında aniden öldüğü için Bulgar tahtına Kuman asıllı olan Vidin bölgesinin Despotu III. Mihail Şişman (1323-1330) geçmiştir. Boyarlar, Bizans’la hiçbir akrabalığı bulunmayan Sırplarla ve Altın Orda Hanlığı ile iyi ilişkiler içerisinde olan Şiman’ın Bulgar tahtına çıkmasını tercih etmişlerdir. Şişman, 1322 yılında Bulgar Çarı II. Terter’in ölümü üzerine boyarlar tarafından çar ilan edilmiştir. Bulgar boyarları, Mihail’in kişiliğinde ünlü Asen ai-trafik sigorta sorgulama
